IOers versus architecten
Merkbeleving en mystificatie

Zevenendertig jaar geleden werd in Delft de faculteit Industrieel Ontwerpen opgericht. In 2005 komt de opleiding terug bij de grote broer: de faculteit Bouwkunde. De decanen stellen geld beschikbaar voor gezamenlijk onderwijs en onderzoek. Ook in de praktijk komen architecten en industrieel ontwerpers elkaar steeds vaker tegen. Ontwerpbureau Fabrique werkt mee aan de herinrichting van gebouwen in de haven van Rotterdam. npk industrial design won een opdracht voor het busstation van Almere. WeLL Design coördineert de bouw van een nieuw hotelconcept. Schoenmaker blijf bij je leest? Of is het slechts een kwestie van schaal? Na acht interviews blijkt dat er essentiële verschillen zijn. “Ik ben geen architect, ik luister.”
Ir. Ties Rijcken

Architecten vereren goden. Sommigen van hen verkeren onder ons en ontwerpen grote gebouwen. Bijvoorbeeld het gemeentehuis van Den Haag: het IJspaleis. De Hagenezen verzonnen de naam niet alleen vanwege het kleurgebruik (wit en transparant) en het materiaal (tegels en glas). Ze ervaren het gebouw als kil en koud. Op aandringen van architect Richard Meier zijn planten verboden en mogen er in de kamers geen posters hangen. Zo veel invloed:
de droom van de architect. Zo weinig oog voor de gebruiker: de nachtmerrie van de industrieel ontwerper. Een industrieel ontwerper bouwt voorlopig geen gemeentehuis. Maar in de woningbouw komen architectuur en productontwerpen elkaar tegen. Progressieve ontwikkelaars
en corporaties richten zich op ‘consumentgericht bouwen’ en ‘mass customisation’. Ze schakelen bureaus als MotivAction in voor het doen van marktonderzoek - een vies woord voor architecten,
gesneden koek voor industrieel ontwerpers. Maar kunnen IOers ook woningen ontwerpen? Tijdens een discussie in Leiden bogen architect Fons Verheijen (VVKH) en ontwerpers Jan Witte en Marien Korthorst (npk industrial design) zich over de verschillen tussen IOers en architecten.
Verheijen: “IOers richten zich op de consument, de architect dient een hoger doel. In de stedenbouwkundige context conflicteert het algemeen belang met de wensen van het individu. Architecten zijn opgeleid om dit conflict op te lossen.”
Hoe zit het met marketing, gebruiksonderzoek en productevaluatie? “Normale architecten doen daar niet aan. Het gaat om de mening van collega’s en tijdschriften.” Het valt npk managing partner Jan Witte op dat naamsbekendheid bij architecten belangrijker is dan bij IOers. “De naam van een ontwerper wordt bijna nooit verbonden aan een product. Het gaat om het productiebedrijf.”
Maatschappelijke betrokkenheid, commerciële belangen, naamsbekendheid; welke motieven leiden de ontwerper? De vergelijking met een verwante beroepsgroep is een prettige en effectieve manier om te reflecteren, zo bleek tijdens de interviews. De architect en de industrieel ontwerper hebben overeenkomstige vaardigheden maar een andere geschiedenis, verschillende interesses en een andere mentaliteit. Wellicht kunnen we van elkaar leren om in te spelen op de trends van de 21e eeuw.

De dingen
Een architect ontwerpt gebouwen, een industrieel ontwerper producten. De verschillen zitten met name in de levensduur, de seriegrootte, de productiewijze, de verplaatsbaarheid en het formaat van het object.
Massaproductie is nog geen twee eeuwen oud en het beroep van industrieel ontwerpen daarmee ook. De architectuurprofessie werd al door de Egyptenaren onderkend.
Daar staat tegenover dat de mens al langer gebruiksvoorwerpen maakt dan bouwwerken:toen jagers en verzamelaars nog in grotten woonden, vervaardigden ze al verfijnde bijlen en bogen. Architectuur heeft als vakgebied meer omvang. Zo zijn 3.000 geregistreerde architecten verenigd in de BNA, de Koninklijke Maatschappij tot bevordering der Bouwkunst. Voor industrieel ontwerpers is er de Beroepsorganisatie Nederlandse Ontwerpers, de BNO, waarvan ongeveer 1.000 industrieel ontwerpers lid zijn. Op HBO niveau zijn er 22 instituten voor bouwkunde en architectuur, voor industrieel ontwerpen twaalf. Delft en Eindhoven huisvesten elk een academische opleiding tot bouwkundig ingenieur. Er is één grote faculteit Industrieel Ontwerpen, aan de TU Delft. In Twente en Eindhoven bevinden zich twee vergelijkbare opleidingen die nog geen vijf jaar oud zijn, maar sterk groeien.
Architecten lezen vier gerenommeerde Nederlandse vakbladen, industrieel ontwerpers twee. De naamgeving verschilt. ‘De Architect’ tegenover ‘Product’ en‘Items’: de dingen. Waarom noemen productontwerpers hun blad niet ‘De Industrieel Ontwerper’? Fons Verheijen en Jan Witte zijn het eens: de architect is meer op zichzelf gericht.

Baas bakt koek
Fabrique-directeur Jeroen van Erp houdt niet zo van die ego-architecten. “Naast onze vakbladen hebben we nog 36 abonnementen,zoals de Marketing Tribune en het Financieel Dagblad. Architecten die alleen hun eigen bladen lezen doen aan navelstaren. ”Hij vervolgt: “Zo’n architect die roept: ‘het is MIJN gebouw’, daar kan ik niet tegen. Dat is ‘Form Follows Me’.” De ontwerpers van Fabrique experimenteren met verschillende ontwerpmethodes. Bijvoorbeeld ‘ViP’ (Visie in Productontwikkeling) en de‘productpersoonlijkheidsbenadering’, ontwikkeld op de TU Delft. Hiermee probeert Fabrique greep te krijgen op de merkbeleving, een inmiddels dominant thema voor industrieel ontwerpers.
Mathijs van Dijk, new business manager van WeLL Design, legt dit uit: “Wat maakt het nou uit of ik het product mooi vind! Het gaat om de gebruiker en om het bedrijf.”Hij voegt eraan toe: “Merkbeleving is trouwens geen doel op zich. Het bevordert dealgehele kwaliteit, het innovatieklimaat en de service.”Jan Witte: “Het merk Heineken staat voor vijf miljard op de balans. Bij het ontwerpen van een thuistap gaan de gesprekken hierover. Techniek is belangrijk, maar niet onderscheidend ten opzichte van de concurrentie. We hebben zelf soms andere ideeën, maar uiteindelijk is Heineken de baas want de baas betaalt. Baas bakt koek.”
Bij het gesprek in Leiden luistert Fons Verheijen gefascineerd naar de ontwerpers van npk. “Bij ons zijn de verhoudingen echt anders. Architecten spelen een spel. Een ambitieuze bouwmeester is er stiekem trots op als een opdrachtgever veel geld verliest. En een zichzelf respecterende opdrachtgever vindt dat achteraf eigenlijk heel prestigieus.”
Niet alle opdrachtgevers kunnen zich dergelijke architecten veroorloven. Het bedrijf ABC Arkenbouw bouwt drijvende woningen. Commercieel en R&D-medewerker Klaas Koffeman geeft dikwijls de voorkeur aan opdrachten zonder architect. “Architecten willen het proces nogal eens moeilijk maken. Ze luisteren vaak niet goed naar de klant en gaan in gevecht met onze bouwkundigen. Soms denk ik wel eens dat ze gebaat zijn bij hoge kosten. Ze vangen immers tien procent van de bouwsom! Bij industrieel ontwerpers daarentegen mag je voortdurend hameren op kostenbesparing. Dat begrijpen ze en dat houdt ze scherp.”

Innovatie
Architecten verkopen hun ziel niet aan de duivel. Oorspronkelijkheid, cultureel besef en artistieke waarden staan hoog in het vaandel. Peter van Swieten studeerde een jaar op de Academie voor Bouwkunst in Amsterdam maar stapte over naar Industrieel Ontwerpen in Delft. Na zijn bul begon hij in Leiden toch een architectenbureau. “Op IO moesten we hetzelfde object in verschillende stijlen ontwerpen: zakelijk, kitch, retro, militair, enzovoort. Ik stond perplex.” Architecten doen dit niet en beroepen zich op de eeuwenoude traditie van hun vak. Van Swieten: “architecten mystificeren het ontwerpproces. Dat gebruiken we in de onderhandelingen met opdrachtgevers
en aannemers. Zo van: vertrouw mij nou maar.” Academische industrieel ontwerpers werken
methodologisch en denken in alternatieven. De relatie met de opdrachtgever wordt intensief onderhouden.
Er zijn allerlei ‘tools’ beschikbaar om gebruikersinformatie in het ontwerpproces te betrekken.
Architect Michiel Zweers ontwikkelt met zijn bedrijf Light-Housing een nieuw industrieel
woningbouwconcept. Hij heeft een industrieel ontwerper en een architect in dienst. “Het grootste verschil dat ik zie is de bereidheid van de IOer om zich ondergeschikt te maken aan het proces en de markt. Architecten zijn creatiever en eigenwijzer. Ze laten zich inspireren door het verleden, door theoretici en filosofen. Een IOer is veel zakelijker.”
Zweers voorspelt de opkomst van de ‘systeemarchitect’, geïnspireerd door het platform-denken uit de industrie. “Productinnovatie in de bouw is meestal gekoppeld aan een project en sterft af na de oplevering van een gebouw of woonwijk. Daarmee gaat innovatie-energie verloren. Een architect of ontwerper die innoveert met het idee om de innovatie later weer te gebruiken ontwerpt een systeem.” Hij onderkent dat in de bouw inmiddels honderden systemen met elkaar verweven zijn. “Dat maakt de bouw zo verschillend van productontwerpen. De IOer bevindt zich op detailniveau, de architect steekt hoger in.” Atto Harsta betwijfelt of de architect integraal genoeg denkt om in de complexe verwevenheid van systemen en belangen te innoveren. Hij is architect, bouwtechnoloog en directeur van Aldus, ontwerpbureau voor bouwinnovatie. “Industrieel ontwerpers zijn veel minder dan architecten bevooroordeeld door hun status en de geschiedenis. Ze kijken daardoor breder en opener naar een probleem.” En dat is nodig voor vernieuwing in de bouw, aldus Harsta, die bestuurslid is van Booosting, ‘platform voor koplopers in bouwinnovatie’.
“Verdergaande industrialisatie zal consumentgerichtheid, bouwsnelheid, arbeidsomstandigheden
en duurzaamheid in de bouw verbeteren. Momenteel innoveren de toeleveranciers in de bouw wel, maar slechts binnen de beperkte grenzen die ontwikkelaars en aannemers hen stellen. Het
lukt de traditionele architect niet om een centrale rol te spelen in een integraal vernieuwingsproces. Ik vermoed dat de IOer hier beter voor in aanmerking komt, omdat hij primair gericht is op een optimale afweging van een veelheid aan uiteenlopende belangen. Bij Aldus zeggen we: ik ben bouwinnovator. Ik kijk, luister en activeer.”

Grensgebieden
De gesprekken met de ontwerpers en architecten gaan vooral over verschillen in communicatieve
vaardigheden en mentaliteit. Dan resten nog de vormgevingsvaardigheden en verschillen in inhoudelijke kennis. Grafisch ontwerper Petr van Blokland betoogt in het blad ‘Items’ dat zelfs het verschil tussen de architect en de typograaf slechts een kwestie van schaal is. “De resolutie is de grootte van het maatsysteem waarmee we werken. Daarbinnen herkennen we geen verschillen. Lezen is logistiek. Kolommen zijn straten. Ramen zijn foto’s. Kader is kozijn. Materiaal is kleur.
Aannemer is drukker. Stijl is handschrift. Ornament is schreef. Architect is typograaf.”
Bij het rangschikken van deze elementen spelen vormgevingstalent en ontwerpvaardigheden
met betrekking op compositie, hiërarchie, focus en contrast. We kunnen stellen dat deze schaalonafhankelijk zijn.
Inhoudelijke kennis is een essentieel onderscheidend element. Voor een vliegveld of museum zijn tientallen jaren specifieke ervaring nodig. Ervaring met processen is net zo belangrijk.
Peter van Swieten ziet industrieel ontwerpers dikwijls struikelen in de bouw, omdat ze de ingewikkelde bouwkolom niet doorgronden en zich te veel op de uiteindelijke consument richten.
De twee beroepsgroepen ontmoeten elkaar in drie grensgebieden. Ten eerste daar, waar communicatieve vaardigheden belangrijker zijn dan inhoudelijke kennis, bijvoorbeeld bij visualisatie, projectmanagement of coaching. Ten tweede vlak na de opleiding - jonge mensen zijn inhoudelijk nog flexibel en beide opleidingen bieden genoeg ontwerpvaardigheden om elkaar
van dienst te kunnen zijn. Ten derde op ontwerpterreinen waar de schaalniveaus elkaar benaderen, zoals straatmeubilair, bouwproductontwikkeling en serie gebouwde woningen.
Winnen industrieel ontwerpers terrein op deze gebieden? Mathijs van Dijk: “De infiltratie van de ontwerpers in de wereld van de architecten verloopt van binnen uit. We namen eerst de schouw en de bedstede over. Nu zijn bouwcomponenten als dakramen en kabelgoten aan de beurt.” Op conceptniveau propageert WeLL consumentgericht en flexibel bouwen middels het Utrechtse onderwijsproject ‘design als tool voor bouwinnovatie’ en de vereniging Esprit Huis (zie pagina 18).
Marien Korthorst is senior ontwerper bij de infrastructurele projecten van npk. Het bureau won een ontwerp-pitch van een architectenbureau voor een busstation van de gemeente Almere. “Wij zijn het ontwerpproces begonnen met een analyse van de gebruikers. Dat waardeerde de gemeente.” Korthorst ziet dat IOers in opkomst zijn.
“Kijk naar de kolom: landschapsarchitect -stedebouwkundige - architect – industrieel ontwerper. De IOer schuift op in deze keten. Ook landschapsarchitecten schijnen steeds meer architectonische opdrachten binnen te halen. De vakgebieden in de kolom overlappen elkaar en de architecten zitten vanuit twee richtingen in de verdrukking.“ npk werkt aan geluidsschermen, infrastructurele knooppunten en het traject voor de IJ-tram. ”In de huidige ‘Design&Construct’-regelingen van de overheid krijgen de aannemers meer verantwoordelijkheid. Ze zoeken samenwerking met ontwerpers die met hen mee kunnen denken en goed luisteren. Architecten zijn dat niet gewend.”

De 21e eeuw
Laten we tot slot eens kijken naar de overlappingen van de verschillen tussen de twee beroepsgroepen en een viertal typisch 21e eeuwse trends, met in ons achterhoofd de drie genoemde grensgebieden.
1) De internationale samenwerking én concurrentie nemen toe. Het vermogen tot inleven, inleveren en de bekendheid met innovatieprocessen stellen de industrieel ontwerper hier in het voordeel. Té veel inleveren vervlakt; de eigenwijsheid en arrogantie van de architecten is waardevol voor het onderscheiden van de concurrentie.
2) Merkbeleving wordt het essentiële concurrentievoordeel ten opzichte van technologie.
Industrieel ontwerpers zijn hier bekend mee. Architecten bouwen ook aan het ‘merk’ van gemeentes en grote bedrijven, maar vinden hun eigen merk belangrijker.
3) Duurzaamheidsdenken. De architecten zijn hier in het voordeel door hun vermeende
idealisme en maatschappelijke betrokkenheid versus de commerciële houding van de IOers. Daarentegen past het integrale denken van de industrieel ontwerper meer bij duurzaamheid dan het grote ego van de architect.
4) De verschuiving van de macht naar het private domein. Design&Construct is hier een voorbeeld van. Ontwikkelingsplanologie en consumentgericht bouwen vragen om een nieuw soort architect, de ‘adviesarchitect’: een ruimtelijk vormgever die meer gericht is op luisteren, verenigen en het visualiseren van wensen, dan op zijn eigen artistieke aspiraties.
“Ooit zullen de IOers ons vak overnemen”, voorspelt Hans Toornstra, architect en partner-
bestuurder van Nederlands grootste architectenbureau Inbo. Zo’n vaart zal het niet lopen. Maar nieuwe rollen als de systeemarchitect, de industrieel architect en de adviesarchitect vragen om specifieke vaardigheden waar IOers voorlopig beter op scoren. Als de architecten niet oppassen,
ontwerpen ze straks alleen nog luxe woningen, grote overheidswerken en gebouwen voor vermogende bedrijven. Aan het eind van het gesprek met Jan Witte en Marien Korthorst verzucht Fons Verheijen: “Dat mystieke gedoe van veel architecten moet eens ophouden. We zouden ons meer moeten verbinden met de klant.” Maar IOers kunnen ook leren van architecten.
Jeroen van Erp: “marktonderzoek is niet heilig. Begin jaren negentig is in een consumentenonderzoek vastgesteld dat er geen behoefte was aan de mobiele telefoon.
Er zijn dus ook manieren nodig om tot radicale veranderingen te komen waar de markt in eerste instantie niet op zit te wachten. Hoe ontwerp je iets waarvan mensen nog niet weten dat ze dat willen? Soms met ‘Form Follows Me’.” Hij besluit: “Uiteindelijk moet een goede ontwerper,
architect of IOer, meerdere methodes kunnen gebruiken. En deze moeten doorlopend
onderwezen en verder ontwikkeld worden.”
De decanen van de faculteiten Industrieel Ontwerpen en Bouwkunde zoeken toenadering.
Het lijkt een slimme zet. ..
Ir. Ties Rijcken studeerde industrieel ontwerpen in Delft en promoveert momenteel bij de
onderzoeksgroep Concept House van professor Mick Eekhout op de faculteit Bouwkunde,
Technische Universiteit Delft.
Thema: archidesign

pers

persbericht 2 juli 2010
De Compulz® is finalist voor de Dutch Design Awards 2010
De Compulz® die wij voor onze opdrachtgever Smooles bv ontwikkelden, is als finalist geselecteerd in de categorie Best Industrieel Product.

publicatie in nrc 06-05-2010
Medicijntrouw
Marlies van Dullemen en haar team van het industrieel ontwerpbureau NPK design uit Leiden bedacht tien jaar geleden al het concept voor de Pico.

persbericht 11 december 2009
‘Gio’ Goed Industrieel Ontwerp Erkenningen 2009 uitgereikt
npk design viermaal in de prijzen, special award ‘Respect’.

publicatie in dagblad de Pers 23-4-2009
Snel en simpel DNA testen
Een grappige bijkomstigheid is dat de FlexArrayer ontworpen is door het bekende industriële ontwerpbureau NPK uit Leiden. ‘We krijgen veel complimenten voor het ontwerp van de FlexArrayer’, zegt Dom.

publicatie in Moebel Interior Design 3-2009
Magic Formula
The international 'npk design team' is known for developing high-grade industrial products.

publicatie in Identity Matters 2-2009
de oplossingen van npk design
De meest recente 'proeve van bekwaamheid' is volgens Oberdorf: de Migo productserie, bestaande uit een serie kinderzitjes en strollers, die zich kenmerken door innovatieve functionaliteit.’

publicatie in Industrial Fire Journal
Evacuation via electromagnetic induction power
Paul Monks of Dutch-based RVES is developing LifeSlide, a revolutionary new product that will put evacuees safely back on the ground in a matter of minutes.

Nederlands-Indiase samenwerking in ontwerpwereld
Bundeling van krachten door npk design en het Indiase Elephant Strategy & Design
In het kader van de Nederlandse economische handelsmissie naar India van 8 t/m 13 februari, hebben npk design en het Indiase ontwerpbureau Elephant Strategy & Design een samenwerkingsovereenkomst getekend.

publicatie ANWB bewegwijzeringsysteem
“Orientierung & Identität: Porträts internationaler Leitsysteme”
In dit overzichtswerk van Erwin Bauer en Dieter Mayer zijn 17 Europese projecten geselecteerd, die illustratief zijn voor het interdisciplinaire werkveld van bewegwijzeringontwerp (signage).

publicatie in AD Rotterdams Dagblad 15-10-2008
Nieuw uiterlijk voor heel Rotterdam
Rotterdam krijgt haar eigen Amsterdammertje. Bureau npk design uit Leiden legt momenteel de laatste hand aan het ontwerp.

publicatie in Trouw 15-10-2008
Is het kunst of design?
15 oktober jl. verscheen de Trouw met een speciale bijlage over de Dutch Design Week in Eindhoven (18-26 oktober). In deze bijlage achtergronden over Nederlandse productontwerpers.

npk 30 jaar
Feest
Vrijdag 19 september jl. vierde npk design haar 30ste verjaardag in de hoofdvestiging te Leiden. Relaties, oud collega’s, medewerkers, vrienden en familie kregen een ‘kijkje in de keuken’ van de ontwerpstudio’s. Daarna volgde een informeel diner aan lange tafels op het binnenplein.

publicatie in European Business Design 1
Hamax PLUS System
‘Key to the success of a design project are a shared enthusiasm and a ‘dream’ of what you want to achieve with the project.’

publicatie in Identity Matters 11-2007
Een beduidend beter bed………
‘npk Is naast vormgeving ook gedegen in productontwikkeling. Techniek en vormgeving vloeiden zo mooi in elkaar over.’

publicatie in Sketching - drawing techniques for product designers
Twee npk projecten in handboek schetsen
Due to the complex curvature transitions, cross sections are added to clarify the intended shape and keep it symmetrical.

publicatie in Product 09-2007
Wow! Ons product kan veel beter!
Zo af en toe worden er producten geïntroduceerd die wél iets nieuws brengen. Ze koppelen vernuft aan een fraaie vorm.

publicatie in Technisch Weekblad 08-2007
Meer dan een mooi jasje
Industrieel ontwerpen bevindt zich op het grensvlak van ambacht en toegepaste wetenschap. Duidelijkheid is tegenwoordig troef: ‘Weg met allerlei fratsen!’

publicatie op RaceExpress.com
Ontwerper A1 Team Nederland-livery: "Een hi-tech uitstraling"
Janwillem Bouwknegt bleek uit meer dan duizend deelnemers het beste ontwerp voor de nieuwe A1 Team Nederland bolide te hebben ingezonden.

publicatie in Items 10-2006
Vital Selectra E in rubriek Na Dato
Een voorbeeld van Dutch Design dat de wereld stilzwijgend, bijna anoniem, veroverde.

publicatie in “Orientierungssysteme und Signaletik” 2006
Vermelding van npk projecten in Duits handboek
In dit handboek voor architecten, product- en grafisch ontwerpers worden drie npk projecten uitgebreid behandeld.

publicatie in Link 10-2006
Amsterdamse tramhaltes met grandeur
Het Leidse npk design kreeg de opdracht om de meest uiteenlopende elementen voor de vijftien kilometer lange lijn te verzorgen.

persbericht 23 mei 2006
Nieuwe partners bij npk design
Herman van der Vegt en Janwillem Bouwknegt zijn de nieuwe partners bij npk design in Leiden.

publicatie in Product 05-2006
IOers versus architecten
Het valt npk managing partner Jan Witte op dat naamsbekendheid bij architecten belangrijker is dan bij IOers. “De naam van een ontwerper wordt bijna nooit verbonden aan een product.

publicatie in Jaarboek Architectuur in Nederland 2005/06
IJtram, halte Rietlanden
De masten en de abri’s (sommige met verwarming), ontworpen door NPK industrieel vormgevers, zijn overal langs het tracé hetzelfde.

publicatie in Jaarboek Architectuur in Nederland 2005/06
Woonhuis
Het huis is opgebouwd uit twee basisvolumes, kap en plint. Uit het souterrain verrijzen gedromde, gelamineerde houten spanten.

publicatie in BN/deStem
Blikvanger in jachthaven Drimmelen
Het ontwerp van npk design uit Leiden is zo bijzonder dat het is voorgedragen voor de Welstandsprijs van de provincie Noord-Brabant.

BasicPhone als beste getest in consumentengids februari 2006
Bellen zonder gedoe
Een panel van mogelijke gebruikers testte een aantal mobieltjes en vindt de BasicPhone veruit de prettigste ouderen-gsm.

publicatie in Vormgeving 2005
Introductie BeerTender
De BeerTender van npk is een mooi, strak en functioneel apparaat. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het een Red Dot Award in Duitsland wist te winnen.

published Identity Matters 11-2005
BasicPhone
The Dutch firm NPK (with Chess, it ’s technology partner) designed the phone to comfort users by referencing the familiar: a ubiquitous telephone handset from the 70’s.

The Foreign Affairs of Dutch Design
reizende tentoonstelling in Beurs van Berlage
De reizende tentoonstelling is van 14 juli t/m 21 augustus te zien in de Amsterdamse Beurs van Berlage. Ook werk van npk design is te zien.

Red Dot Award
BeerTender ontvangt Red Dot Award
Uit meer dan 1800 inzendingen uit 36 landen heeft een internationale jury van ontwerpers, architecten en kunstenaars, een Red Dot Award aan BeerTender toegekend.

realisatie IJ-tram voltooid
npk design trots op resultaat!
Het project is nu na 8 jaar helemaal voltooid. De IJ-tram rijdt na een feestelijke inwijding vanaf 29 mei tussen het Centraal Station en de nieuwe woonwijk IJburg.

tentoonstelling in stedelijk musem
Nest. Ontwerpen voor het interieur
Donderdag 18 februari jl opende het Stedelijk Museum te Amsterdam de tentoonstelling Nest. Ontwerpen voor het interieur, Voorstel tot Gemeentelijke Kunstaankopen 2004.

publicatie in Identy Matters 12-2004
The battle of the Beertender
In 1999 werd het industriële designbureau n|p|k door bierbrouwerij Heineken benaderd om te helpen bij de ontwikkeling van een huistap. Vijf jaar later werd de Heineken Beertender gepresenteerd.